Қаріп:  A+  A A-
Қаз | Рус
 
Бастысы || Зейнетақы жүйесін жаңғырту

Зейнетақы жүйесін жаңғырту

  1. «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 20 маусымдағы N 136 Заңы 
  2. «Қазақстан Республикасында мүгедектiгi бойынша, асыраушысынан айрылу жағдайы бойынша және жасына байланысты берiлетiн мемлекеттiк әлеуметтiк жәрдемақылар туралы» Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 маусымдағы N 126 Заңы  
  3. Зейнетақы аннуитетi шарты бойынша зейнетақы жинақтарын сақтандыру ұйымына ауыстыру қағидаларын бекiту туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкi Басқармасының 2014 жылғы 26 ақпандағы № 32 Қаулысы (2015.28.11. берiлген өзгерiстермен)
  4. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетiн мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасқан зейнетақы жинақтарынан зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру қағидаларын және зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiн есептеудi жүзеге асыру әдiстемесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 2 қазандағы № 1042 Қаулысы (2016.14.04. берiлген өзгерiстер мен толықтырулармен)
  5. Зейнетақы төлемдерiн алушыларға бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы мiндеттi зейнетақы жарналарының, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының нақты енгiзiлген мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары мөлшерiнде сақталуы бойынша мемлекет кепiлдiктерiн инфляцияның деңгейiн ескере отырып, орындау қағидаларын бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2014 жылғы 10 сәуiрдегi № 341 Қаулысы (2016.14.04. берiлген өзгерiстермен)
  6. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы қағидаларын бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 18 қыркүйектегi № 984 Қаулысы (2016.14.04. берiлген өзгерiстер мен толықтырулармен)
  7. Өндiрiстердiң, жұмыстардың, пайдасына мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын төлеу жөнiндегi агенттер меншiктi қаражаты есебiнен мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын жүзеге асыратын, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жұмыстармен айналысатын жұмыскерлер кәсiптерiнiң тiзбесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1562 Қаулысы (2015.10.12. берiлген өзгерiстермен)

ҚР зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті сауалдары

Қазақстан Республикасында зейнетақы жүйесiн жаңғырту жөнiндегi ақпараттық-анықтамалық материал

Зейнетақы жүйесiн жаңғыртудың мақсаты мен ерекшелiктерi:

1. Зейнетақы төлемдерiнiң алдыңғы табысқа және елiмiздегi өмiр сүру деңгейiне сәйкестiгiн қамтамасыз ету.

2. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесiнiң қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету(зейнетақы жарналары есебiнен қалыптастырылатын ағымдағы табыстар мен резервтердiң, сондай-ақ бюджет қаражатының және өзге түсiмдердiң зейнетақы төлеу бойынша шығыстарға үнемi сәйкес келуi).

Жаңғырту зейнетақымен қамсыздандырудың көпдеңгейлi жүйесiн сақтай отырып жүзеге асырылады. Қажеттi және өзара байланысты өзгерiстер базалық деңгейде жүргiзiлетiн болады, ал мiндеттi деңгейде — ынтымақты және жинақтаушы, және ерiктi құрамдас бөлiктерде жүргiзiледi.

Алдағы өзгерiстер тұрғындар мен зейнеткерлердiң қандай топтарына бағытталатын болады?

Зейнетақымен қамсыздандыру мәселелерiнiң ерекшелiгi бүкiл және әрбiр адамға қатысты болатындығында: бүгiнгi зейнеткерлердi де, зейнетке шығу құқығына әлi еңбек сiңiретiндерге де, әйелдер мен ер кiсiлерге; жұмыс iстейтiндер мен жұмыссыздарға, азаматтық тұрғындар мен әскерилер және т.б. қатысты болады.

Осыған орай, алдағы өзгерiстер мемлекет, жұмыс берушi және тiкелей азаматтардың арасында қарттық туындаған кезде қажеттi қамтамасыз етуге жауапкершiлiктi бөлудi көздейтiн адам мүддесiнде жүзеге асырылады.

Жаңғырту бағыттары

1. Қолданыстағы жинақтаушы зейнетақы жүйесiндегi институционалдық өзгерiстер, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын ұйымдастырудың және оның қызметiндегi ерекшелiктер.

2. Ерiктi кәсiптiк зейнетақы жарналарын мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарына ауыстыру.

3. Әйелдердiң зейнеткерлiк жасын 2018 жылдан бастап кезең-кезеңiмен ұлғайту.

Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру моделi, оның негiзгi құрамдас бөлiктерi

Бүгiнгi таңда Қазақстанда базалық, мiндеттi және ерiктi деңгейлерден тұратын көпдеңгейлiзейнетақы жүйесi жұмыс iстейдi.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Базалық деңгейдезейнеткерлiк жасқа жеткен адамдарға (ынтымақты (01.01.1998ж.) және жинақтаушы зейнетақы жүйесiнде қатысуды ескергенде) базалық зейнетақы төлемi (БЗТ) төленедi. Бұл төлем еңбек өтiлiне және алдын алған табыстарына қарамастан барлық мөлшерде бiркелкi белгiленедi.

Анықтама үшiн: БЗТ алушылардың саны 2013 ж. 1 шiлдеге 1833,5 мың адамды құрайды, оның iшiнде шамамен 830 мың адамы — ынтымақты жүйеге қатысушылар, ал 1 млн-ға жуығы — зейнетақымен қамсыздандырудың аралас (ынтымақты және жинақтаушы) жүйесi. БЗТ мөлшерi 2013 жылы 9 330 теңгенi немесе ЕТКД-нiң 50%-н құрады.

Мiндеттi деңгейде зейнеткерлерге мемлекеттiк бюджеттен ынтымақты (еңбек) және Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы қорларын қаржыландыру есебiнен –жинақтаушы зейнетақылар төленедi.

1998 жылы жинақтаушы зейнетақы жүйесiне өту кезiнде азаматтар үшiн оларда 01.01.1998 ж. кемiнде 6 ай еңбек өтiлi және 1995 жылдан бастап кез-келген қатар 3 жыл үшiн жалақысы болған жағдайда мемлекеттiк бюджеттен ынтымақты зейнетақы алу құқығы сақталды. Толық зейнетақы тағайындау үшiн мiндеттi еңбек өтiлi әйелдер үшiн 20 жылды және ер кiсiлер үшiн — 25 жылды құрайды.

Жинақтаушы зейнетақы жүйесiнен зейнетақылар жалақының 10% мөлшерiнде мiндеттi зейнетақы аударымдарын жүзеге асырған жинақтаушы жүйе қатысушыларына төленедi.

Әйелдер өз зейнетақы жинақтарын аннуитеттiк (сақтандыру) компанияға аудару арқылы зейнетақы аннуитетiн сатып алу жолымен зейнетке шыққаннан кейiн 18 жыл iшiнде оның ең төмен мөлшерiнен аз емес мөлшерде ай сайын зейнетақы төлеу үшiн жеткiлiктi болған жағдайда әйелдерге — 50 жастан, ер кiсiлерге — 55 жастан бастап зейнетақы жинақтарын ертелеу алуға құқық көзделген.

I. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын (БЖЗҚ) құру және жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң тиiмдiлiгiн арттыру

2013 жылғы 1 тамызда Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) құрылып, Қазақстан Республикасының Үкiметi оның құрылтайшысы мен акционерi болып белгiлендi.

БЖЗҚ құрудың мақсаты мен басымдықтары:

  • мiндеттi зейнетақы жарналары (МЗЖ) түсiмдерiнiң және зейнетақы активтерiн пайдаланудың тиiстi есебiн қамтамасыз ету;
  • инвестициялық стратегияларды жетiлдiру және зейнетақы активтерiнiң табыстылығын арттыру, әкiмшiлiк шығыстарды азайту;
  • тұрғындардың зейнетақы жинақтарын қалыптастыру және оның қозғалысының барынша тазалығын қамтамасыз ету.

БЖЗҚ барлық зейнетақымен қамсыздандыру шарттары бойынша құқықтық мирасқор болып табылады және алдын жеке жинақтаушы зейнетақы қорлары арасында бөлiнген барлық зейнетақы активтерiн шоғырландырады.

Салымшылардың жеке зейнетақы шоттарын және олардың зейнетақы жинақтарын зейнетақы қорларынан аудару биылғы жылдың қыркүйегiнен бастап кесте бойынша салымшылардың өз зейнетақы жинақтарына меншiк құқығы сақтала отырып (бұл өте маңызды!), толық көлемде жүзеге асырылатын болады.

БЖЗҚ негiзгi мiндеттерi:

  • мiндеттi зейнетақы жарналарын, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын (МКЗЖ) және салымшының қалауы бойынша ерiктi зейнетақы жарналарын (ЕЗЖ) тарту;
  • салымшылардың жеке зейнетақы шоттарын есепке алу;
  • салымшыларға шоғырландырылған зейнетақы жинақтары есебiнен зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру;
  • зейнетақы жинақтарының жоғары табыстылығын қамтамасыз ету;
  • ЖЗЖ қатысушыларды қамтуды кеңейту
  • халықты жеке зейнетақы шотындағы қаражат туралы ақпараттандыру арқылы қаржылық сауаттылықты арттыру.

БЖЗҚ зейнетақы активтерiнҚазақстанның Ұлттық Банкi басқаратын болады.

Инвестициялауды ұйымдастыру үшiн ҚР ҰБ-ға инвестициялық стратегияға сәйкес инвестициялық портфельдердi басқаратын ұйымдарды таңдау құқығы берiледi. Алайда инвестициялық стратегия мен БЖЗҚ зейнетақы активтерiн орналастыру үшiн рұқсат берiлген қаржылық құралдардың тiзбесi жөнiндегi ұсынымдарды Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы БЖЗҚ зейнетақы активтерiн басқару жөнiндегi кеңес мақұлдайтын болады.

Оның дербес құрамын және ол туралы ереженi Қазақстан Республикасының Президентi бекiтедi. Кеңестiң құрамына ҚР Президентi Әкiмшiлiгiнiң, ҚР Үкiметiнiң, ҚР Ұлттық Банкiнiң өкiлдерi, қаржылық нарық қатысушылары мен отандық тәуелсiз сарапшылар кiретiн болады.

Кеңестiң негiзгi функциясы:

  • Қордың зейнетақы активтерiн басқарудың тиiмдiлiгiн арттыру жөнiндегi ұсыныстарды қарау және әзiрлеу;
  • Қордың зейнетақы активтерiн орналастыруға рұқсат берiлген құралдардың тiзбесi жөнiнде ұсыныстар әзiрлеу және осы тiзбенi мақұлдау;
  • Қордың инвестициялық стратегиясын бекiту.

Мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары бойынша мемлекеттiң зейнетақы жинақтарының сақталуы жөнiндегi кепiлдiк сақталатын болады.

Осылайша, мемлекеттiң зейнетақы активтерiнiң сақталуы және инвестициялық табыстылығын қамтамасыз етуге жауаптылығы арттырылады.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

II. Ерiктiден мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарына өту

Зейнетақы жүйесiн жаңғырту бағытындағы қайта құрулар қолданыстағы үлгiнiң ерекше еңбек жағдайларында жұмыс iстеуiмен байланысты тәуекелдердi өтей алмауына байланысты.

Еңбек жағдайлары зиянды жұмыспен айналысатын адамдарды зейнетақымен қамсыздандырудың ерiктi кәсiптiк схемасы тиiстi деңгейде дамымағанын атап өткен жөн. Ол ЕКЗЖ есебiнен зейнетақы жинақтарын көбейтiп және 53-55 жаста зейнеткерлiкке шығуға мүмкiндiк бередi деп болжанған едi. Алайда, қазiргi уақытта 4 мыңнан аса адам жүйеге қатысушы болып табылады, ал олардың жинақтары бар болғаны 100 млн. теңгенi құрайды.

Еңбек жағдайлары ерекше жұмыста iстейтiн адамдардың жұмыстарының ерекшелiктерiн ескере отырып 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарына (МКЗЖ) өту жүзеге асырылатын болады.

Бұл ендi еңбек жағдайлары зиянды жұмыстарда iстейтiн адамдардың дербес зейнетақы шоттарына 15 пайыз зейнетақы жарналары түсетiн болады, оның 10 пайызы қызметкердiң өзiнiң еңбекақы төлеу қорынан және 5 пайызы жұмыс берушi есебiнен жүргiзiледi. Бұл олардың жүйеге үздiксiз қатысқаны (30 жылдан кем емес) және жүйелi түрде аударғаны (жылына 12 рет) кезiнде зейнеткерлiкке ерте шығуы үшiн жеткiлiктi зейнетақы жинақтарына мүмкiндiк бередi.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Бұл ретте жұмыс берушiге де жүктеме азаяды, өйткенi кәсiптiк зейнетақы жарналарына төленетiн сома салық төлемдерiн жүзеге асырған кезде шегерiмге жатқызылады.

Бұдан басқа, осы санаттағы адамдар үшiн:

1) базалық зейнетақы төлемдерi;

2) 1998 жылғы 1 қаңтарға кемiнде 6 ай стажы болған кезде ынтымақты (еңбек) зейнетақы;

3) жалпыға ортақ белгiленген зейнеткерлiк жасқа толғанға дейiн жалпы еңбек ету қабiлетiнен айрылу жағдайына Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорынан төленетiн әлеуметтiк төлемдер;

4) еңбек жарақатынан және кәсiби аурулар салдарынан еңбек ету қабiлетiнен айрылған кезде сақтандыру компанияларынан төленетiн өмiрлiк сақтандыру төлемдерi сақталады.

Бүгiнде, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының салымшылары меншiктi қаражаты есебiнен олардың пайдасына мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын жүзеге асыратын өндiрiстердiң, жұмыстардың, қызметкерлер кәсiптерiнiң тiзбесiн дайындау жұмысы аяқталды.

Тiзбе жобасының түпкiлiктi нұсқасы 17 бөлiмнен — өндiрiс түрлерiнен және кәсiптер, лауазымдар және оларды бiрiктiретiн мазмұндардың атаулары көрсетiлген үш мыңнан астам ұстанымдардан тұрады.

Мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары зиянды, қауiптi жағдайлардағы еңбегi еңбек жағдайлары бойынша өндiрiстiк объектiлердi аттестаттау нәтижесiмен расталған қызметкерлерге қолданылады, аттестаттауды өткiзу тәртiбiн елiмiздiң Үкiметi айқындайды.

Еңбек жағдайлары бойынша өндiрiстiк объектiлердi аттестациялау мамандандырылған 146 ұйымда жүргiзiлуде. Аталған ұйымдарды еңбек жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган өндiрiстiк объектiлердi аттестациялау бойынша қызметтердi жүргiзу құқығына аккредиттеуге тиiс.

Еңбек жағдайлары бойынша өндiрiстiк объектiлердi аттестациядан өткiзу сапасын бақылауды мемлекеттiк еңбек инспекторлары жүзеге асырады.

Сондықтан, ұсынылатын шаралар зейнетақы жүйесiнiң тұрақтылығын күшейтедi және елiмiздегi артып келе жатқан өмiр деңгейiн зейнетақымен қамсыздандыру шегiнiң барабарлығын арттырады.

III. Әйелдердiң зейнеткерлiк жасын ұлғайту

Әйелдердiң зейнеткерлiк жасын арттыру 1998 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша еңбек өтiлiнiң азаюына байланысты. 2012 жылы зейнетақы тағайындау үшiн өтiнiш бiлдiрген әйелдердiң 12 астамы 1998 жылғы 1 қаңтарға жинақталған толық еңбек өтiлi жоқ, ал 2018 жылы зейнетке шығатын әйелдердiң барлығында толық өтiл болмайды.

Бұл, 2018 жылдан кейiн зейнетке шығатын әйелдердiң зейнетақысы:

  • базалық зейнетақыны;
  • 1998 жылғы 1 қаңтарға дейiнгi еңбек өтiлiне сәйкес бюджеттен ынтымақты зейнетақыны қамтитын болады. Бұл ретте, еңбек зейнетақысының мөлшерi толық емес еңбек өтiлiне байланысты жыл сайын бекiтiлетiн ең төменгi зейнетақы мөлшерiнен төмен болуы мүмкiн,
  • зейнетақы жинақтарына сәйкес салыстырмалы түрде аздаған мөлшерде ЖЗҚ жинақтау зейнетақысын қамтитын болады.

Болжамды есептер бойынша әйелдердiң алатынзейнетақысының мөлшерi осы онжылдықтың өзiнде бұрынғы орташа айлық жалақысының 40 пайызынан төмен болады.

Мұндай жағдайларда, зейнетақы жасын бiрiздендiру бюджет қаражатын үнемдеу үшiн емес, әйелдердiң жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiн және зейнетақы жинақтарының көлемiн арттыру үшiн ұсынылады, бұл тиiсiнше, ЖЗҚ алынатын зейнетақы мөлшерiнiң артуына алып келуге тиiс.

Қазiргi кезде көптеген шет елдерде (Ұлыбритания, Германия, Франция, Норвегия, Швеция, Оңтүстiк Корея, Чехия, Әзiрбайжан, Украина, Эстония және т.б.) зейнетақы жасын арттыру есебiнен зейнетақы жүйесiн халықтың жасына бейiмдеу пайдаланылады.

Бұл ретте Еуроодақтың 18 елiнде әйелдердiң зейнеткерлiк жасы ер адамдардың зейнеткерлiк жасына 2020 жылға теңестiрiледi, бесеуi оны кейiн жасауды жоспарлап отыр.

Әлемдiк тәжiрибеге және 1996 жылдан 2001 жылға дейiн iске асырылған қазақстандық тәжiрибеге сәйкес зейнетақы жасын ұлғайту кезең-кезеңiмен, 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап жыл сайын 6 айдан қоса отырып 10 жыл iшiнде жүзеге асырылады.

Бұл:

  • бiрiншiден, зейнетке шығар алдындағы адамдарға ауыртпалық салмай өтуге мүмкiндiк бередi. Мысалы, 58-ге келген әйелдер 58,5 жасында зейнетке шыға бередi, яғни 6 айдан кейiн, ал 57-ге толғандар бiр жылдан кейiн немесе 59 жасында зейнетке шығады;
  • екiншiден, психологиялық тұрғыдан дайын болуға және бейiмделуге (63 жаста зейнетке шығатын адамдар үшiн);
  • үшiншiден, әйелдердiң нәтижелi жұмыспен қамтылу мүмкiндiктерiн кеңейту шараларын қабылдауға мүмкiндiк бередi.

Дей тұрғанмен, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес аталған үлгi, барлық әлеуметтiк ерекшелiктердi ескерiп, ауыртпалық салмай және негiзделiп 5 жылдан кейiн — 2018 жылы қолданыла бастайды.

Себебi ынтымақты жүйеден зейнетақы тағайындау 2043 жылға дейiн жүзеге асырылатын болады, ал зейнетақы жасын бiрiздендiру ынтымақты да, жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң қатысушылары болып табылатын әйелдерге қатысты болады.

Зейнеткерлiк жасты ұлғайта отырып, Үкiмет халықты, оның iшiнде ең алдымен орташа жастағы әйелдердi жұмыспен қамту бойынша қосымша шараларды қолға алу қажеттiгiн түсiндi.

Бұған мемлекет iске асырып отырған, нәтижелi жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және еңбек табыстарының өсiмiне бағытталған Жұмыспен қамту 2020 жол картасы септiгiн тигiзедi, оның шеңберiнде әйелдер халықтың жұмысқа орналасуда және өзге де әлеуметтiк қолдау нысандары бойынша басымды құқыққа ие нысаналы тобына жатқызылған.

Аталған бағдарлама 2009 және 2010 жылдардағы жол карталарын және Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасын iске асырудың логикалық жалғасы болып табылады.

Бағдарламада әйелдер мен жастарды жұмыспен қамтылуына баса назар аударылған. Әйелдердiң еңбек нарығында бәсекеге қабiлеттi болуы мақсатында Жол картасы шеңберiнде оларға:

  • еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықтар бойынша тегiн оқу, оларды мемлекет субсидиялайтын әлеуметтiк жұмыс орындарына, жастар практикасына жiберу мүмкiндiгi берiледi. Бұл ретте оқу кезеңiне оларға жол жүруге және тұруға материалдық көмек берiледi, степендия төленедi;
  • микрокредит алу арқылы өз iсiн ашу және кеңейту және кәсiпкерлiк негiздерiне оқу;
  • еңбек ресурстарына қажеттiлiк бар әлеуметтiк-экономикалық даму әлеуетi жоғары елдi мекендерге өз еркiмен көшудi жүзеге асыру мүмкiндiгi берiледi. Осындай отбасыларға жаңа тұрғылықты жерiнде жұмысқа орналасуына, қызметтiк тұрғын үймен қамтамасыз етуде, көшуге субсидия беруде көмек көрсетiледi.

2011 жылдан бастап бүгiнгi күнге дейiн Бағдарлама шараларымен 100 мыңнан әйел қамтылды.

Әйелдерге бала күтiмi бойынша демалыстан шыққаннан кейiн еңбек нарығында бейiмделуiне жәрдемдесу. Бәсекеге қабiлеттiлiгi арттыру мақсатында жұмыспен қамту орталықтары еңбек заңнамасына сәйкес мемлекеттiк бюджет есебiнен бiлiктiлiгiн арттыруды, қажетiне қарай қайта оқуын және сұранысқа ие мамандық алуын қамтамасыз етедi.

Әйелдердiң еңбегiн кеңiнен қолдануға, қашықтықтан жұмыспен қамту түрлерiн пайдалануға, үйде еңбек етудi дамытуға, сондай-ақ әйелдер үшiн кәсiпкерлiктi дамытуға бағытталған бiрқатар шаралар көзделуде.

Бұдан басқа, Еңбек кодексiне жұмысқа орналастыру кезiнде кемсiтушiлiктi жоюға және 55 жастан асқан адамдардың жұмыспен қамтылуын сақтауға бағытталған кепiлдiктердi күшейтудi, сондай-ақ бос жұмыс орындары туралы еңбек саласындағы кемсiтушiлiк сипаттағы талаптарды (жынысты және жасты көрсету) қамтитын ақпаратты орналастырғаны үшiн өсiмпұл енгiзудi көздейтiн түзетулер енгiзiлдi.

Сонымен қатар, 1998 жылғы 1 қаңтарға дейiн еңбек өтiлi бар әйелдер үшiн зейнеткерлiкке ерте шығу құқығы сақталады:

  • 5 және одан көп бала туған(немесе асырап алған) және оларды сегiз жасқа дейiн тәрбиелеген әйелдерге 53 жаста 1998 жылдың 1 қаңтарына еңбек өтiлi 6 айдан кем емес;
  • «Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтiк қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 1949 жылғы 29 тамыздан бастап 1963 жылғы 5 шiлдеге дейiн кемiнде 10 жыл төтенше және ең жоғары радиациялық қатер аймақтарында тұрған, кемiнде 20 жыл жалпы еңбек өтiлi бар әйелдерге 45 жаста.

Сондай-ақ еңбек өтiлiне жұмыс iстемейтiн ананың жас балаларды бағып-күткен уақыты, бiрақ әрбiр бала 3 жасқа толғанға дейiн, жалпы жиынтығы 12 жыл шегiндегi уақыт есептеледi.

Жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысушылар үшiн зейнетақы жинақтары жеткiлiктi болған кезде жинақтаушы зейнетақы жүйесiнен төленетiн зейнетақы төлемдерiн тағайындау құқығы 50 жаста сақталатын болады.

Қазiргi уақытта Мемлекет басшысының бала бiр жасқа толғанға дейiн оның күтiмiне байланысты табысынан айрылған жағдайда әлеуметтiк төлемдер алушылардың мiндеттi зейнетақы жарналарын субсидиялау жөнiндегi бастамаларын сүйемелдеудi көздейтiн заң жобасы әзiрлендi. Аталған норма әйелдердiң зейнетақы жарналарының мөлшерiн көбейтуге септiгiн тигiзедi және ана мен баланы қолдауға бағытталады.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

IV. Халықты жинақтаушы зейнетақы жүйесiмен қамтуды кеңейту

Қазақстанның еңбекке қабiлеттi халқының жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысуының ағымдағы деңгейi 67,7%, оның iшiнде жалдамалы қызметкерлер 98%-ын құрайды.

Сондықтан, жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң тартымдылығын арттыру, көлеңкелi сектор қызметкерлерiнiң еңбек қатынастарын заңдастыру және өзiн-өзi жұмыспен қамтыған халықтың жинақтаушы зейнетақы жүйесiмен қамтылуын кеңейту жөнiнде ұсыныстар қарастырылуда.

Өзiн-өзi жұмыспен қамтыған азаматтардың негiзгi үлесi жалақының 10% мөлшерiнде зейнетақы жарналарын төлейдi.

Егер қарапайым есептеулер жүргiзетiн болсақ, онда осындай жарналарды жүзеге асыратын азаматта 35 жылда қандай жинақ болатынын есептеуге болады: жыл сайын адам 23 мың теңгедей жинайды (егер 2013 жылды алатын болсақ), тиiсiнше 35 жыл iшiнде жинақтар 42 ең төменгi жалақыны құрайды. Мұндай жинақтар 3,5 жылға ең төменгi жалақы мөлшерiнде зейнетақы төлеуге жетедi.

Егер өзiн-өзi жұмыспен қамтыған адамдар зейнетақы жүйесiне қатыспайтын болса, зейнеткерлiк жасқа толған кезде оларға жасына байланысты мөлшерi ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң 50 пайызынан аспайтын әлеуметтiк жәрдемақы төленедi, ол 2013 жылдың үлгiсi бойынша 9330 теңгенi құрайды.

Бұл мәселенi шешу үшiн мынадай жұмыстар жоспарлануда:

  • өзiн-өзi жұмыспен қамтығандардың мәртебесiн нақтылау және оларды нәтижелi жұмыспен қамтуға тарту жөнiнде (Жұмыспен қамту 2020 картасы шеңберiнде) жүргiзiлетiн шараларды ескере отырып, өзiн-өзi жұмыспен қамтығандардың мәртебесiн алған адамдарды жинақтаушы зейнетақы жүйесiне мiндеттi қатыстыру туралы талап енгiзiлетiн болады;
  • жарналарды төлеу тәртiбi өзгередi;өзiн-өзi жұмыспен қамтыған адамдар бүкiл табысын жариялап, осы сомадан зейнетақы жарнасын төлеуге тиiс болады.
  •  ең төменгi кепiлдiктер жүйесi өзгертiледi.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң зейнетақымен қамсыздандыру жүйесiн 2030 жылға дейiн одан әрi жаңғырту жөнiнде кешендi шаралар әзiрлеу бойынша тапсырмалары

Қазақстан Республикасы Президентiнiң Қазақстан халқына 2013 жылғы 7 маусымдағы үндеуiнде жария еткен тапсырмаларын ескер отырып, халықты әлеуметтiк қорғау деңгейiне мемлекеттiң, жұмыс берушiнiң және қызметкердiң ынтымақты жауапкершiлiгiн көздейтiн зейнетақымен қамсыздандыру жүйесiн 2030 жылға дейiн одан әрi жаңғыртудың кешендi шаралары әзiрленетiн болады, атап айтқанда:

А)жұмыс iстейтiн әйелдер үшiн бала туу және бала күтiмi бойынша демалыста болған кезеңiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын мемлекеттiң субсидиялауы.

Әйелдердiң бала күтiмi бойынша демалыста болуы, бiрiншiден жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiнiңүзiлуiне, екiншi жағынан — зейнетақы жинақтары мөлшерiнiң объективтi түрде артта қалуына (ерлермен салыстырғанда) әкеледi.

Есептеулер мiндеттi әлеуметтiк сақтандыруға қатысушылар (бала бiр жасқа толғанға дейiн оның күтiмi бойынша) үшiн жүзеге асырылатын әлеуметтiк төлемдерден мiндеттi зейнетақы жарналары ұсталған жағдайда бала күтiмi бойынша демалыста болған кезеңде (Заң бойынша — 3 жыл) жинақ мөлшерi тиiсiнше 2,5 есеге төмендейдi.

2014 жылғы 14 қаңтардан бастап әйелдердiң бала күтiмi бойынша демалыста болған кезеңiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын субсидиялау көзделген. Бюджеттен субсидияланатын мiндеттi зейнетақы жарналары Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорының қаражаты есебiнен төленетiн әлеуметтiк төлемдерден ұсталатын зейнетақы жарналарымен қоса белгiленетiн болады. Бұл ретте мiндеттi зейнетақы жарналарының жиынтық мөлшерi аударымдар объектiсi ретiнде ескерiлген бұрынғы табыстан 10% құрайды.

Ел Парламентi Мәжiлiсiнiң қарауына енгiзiлген «2014-2016 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасында көрсетiлген мақсаттарға 30,6 млрд. теңге сомада шығыстар көзделген.

Қазiргi уақытта Мемлекет басшысының бала бiр жасқа толғанға дейiн оның күтiмiне байланысты табысынан айрылған жағдайда әлеуметтiк төлемдер алушылардың мiндеттi зейнетақы жарналарын субсидиялау жөнiндегi бастамаларын сүйемелдеудi көздейтiн заң жобасы әзiрлендi. Аталған норма әйелдердiң зейнетақы жарналарының мөлшерiн көбейтуге септiгiн тигiзедi және ана мен баланы қолдауға бағытталады.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

1-мысал, баланың туған күнiне дейiн соңғы 2 жыл әлеуметтiк аударымдар жүргiзiлген орташа айлық табысы 150 мың теңге құрайтын жұмыс iстейтiн әйелдi алатын болсақ. Егер қазiргi уақытқа дейiн бала бiр жасқа дейiн оның күтiмi кезiнде оның зейнетақы жарналары айына 6 мың теңгенi құраса, ұсынылып отырған тетiк бойынша 9 мың теңге мөлшерiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын бюджеттен қосымша субсидиялауды ескере отырып, оның жалпы зейнетақы аударымдары айына 15 мың теңгенi құрайды.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Назарға алыңыз! Әлеуметтiк аударымдарды есептеу үшiн ескерiлетiн табысқа арналған қолданыстағы шектеудi ескере отырып, субсидиялау мөлшерi ең төмен жалақы мөлшерiнен (ағымдағы жылы 18 600 теңге) аспайтын болады.

Зейнетақы жарналарын есептеу объектiсiн 10 ең төмен жалақымен шектеу бюджет қаражатын үнемдеу мақсатында енгiзiлген жоқ. Ол МӘСҚ-тан төленетiн сақтандыру төлемдерiне, сол сияқты мемлекет субсидиялайтын зейнетақы жарналарын мөлшерiн айқындауға зейнетақы жарналарын есептеуге бiрыңғай тәсiл қолдану қажеттiгiмен байланысты. Осындай тәсiл/шектеу әдiл болып отыр және Қазақстан Республикасының әлеуметтiк заңнамасына сәйкес ол өзге де әлеуметтiк қатерлердi сақтандыруда қолданылады.

2-мысал. баланың туған күнiне дейiн соңғы 2 жыл әлеуметтiк аударымдар жүргiзiлген орташа айлық табысы 1399,5 мың теңге (75 ең төмен жалақы) құрайтын жұмыс iстейтiн әйелдi алатын болсақ.Ұсынылып отырған тетiк бойынша 11 196 теңге мөлшерiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын бюджеттен қосымша субсидиялауды ескере отырып, оның жалпы зейнетақы аударымдары айына 18 660 теңгенi құрайды.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Б) жұмыс берушiнiң есебiнен барлық қызметкерлер үшiн 5 % мiндеттi зейнетақы жарналарын енгiзу.

Мiндеттi жинақтаушы деңгей шеңберiнде әрбiр қызметкер (салымшы) өзiнiң қарттығын қамтамасыз етуге (өзiнiң табыстарынан 10 пайыз мiндеттi зейнетақы жарналары) жауапкершiлiкте болады. Бұл ретте, мемлекет зейнеткерлiкке шығу және өмiр бойы базалық зейнетақы төлемдерiмен қамсыздандыру кезiнде әрбiр салымшы бойынша зейнетақы жинақтарының нақты құнына кепiлдiктi қамтитын бiрқатар мәселелер бойынша жауапты болады.

Осыған байланысты, жұмыс берушiлердiң өз қызметкерлерiнiң пайдасына аударатын мiндеттi зейнетақы жарналары енгiзiледi. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының жұмыс нәтижелерiн ескере отырып, аудару тәртiбiн, осы жарналарды қалыптастыру және пайдалану тетiгiн әзiрлеу ұсынылады.

Осындай негiзде қол жеткiзiлетiн базалық және ерiктi құрамдауыштарды сақтау кезiнде жұмыс берушiлердiң тiкелей қатысуы есебiнен мiндеттi деңгейде зейнетақымен қамсыздандыру көздерiн кеңейту зейнетақы жүйесiнiң қаржылық тұрақтылығын күшейтедi және зейнетақы төлемдерiнiң сәйкестiгiн және зейнетақымен қамсыздандыру деңгейiнiң халықаралық стандарттарға сәйкестiгiн қамтамасыз етедi.

В) жұмыс берушi есебiненмiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын кезең-кезеңiмен тағы 5 пайызға арттыру (жыл сайын 1%).

2014 жылдан бастап еңбек жағдайлары зиянды және қауiптi жұмыстармен айналысатын қызметкерлердiң еңбегiн пайдаланатын жұмыс берушiлер есебiнен еңбекақы қорынан 5 % мөлшерiнде мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары енгiзiледi.

Кәсiптiк жүйенi одан әрi дамыту мақсатында мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының мөлшерлемесi 5-тен 10 %-ға дейiн кезең-кезеңiмен арттырылатын болады.

Осы өзгерiстер:

  • зиянды өндiрiсте жұмыс iстейтiн қызметкерлердiң әлеуметтiк қорғалуына және жұмыс берушiлердiң жауапкершiлiгiн арттыруға;
  • жұмыс берушiнiң салық салу базасындағы кәсiптiк зейнетақы жарналарын шегеруге жатқызу бөлiгiнде салық жеңiлдiгi бойынша нормалардың сақталуына әкеледi.

Осылайша, зиянды және қауiптi өндiрiстерде жұмыс iстейтiн адамдар үшiн зейнетақы жинақтары айтарлықтай тез көбейетiн болады, өз кезегiнде, оларға зейнетақы төлемдерiн ерте алу мүмкiндiгiн берiледi. Бұл жүйеге үздiксiз (кемiнде 30 жыл) қатысқан және жарнаны ұдайы (жылына 12 рет) аударған кезде зиянды және қауiптi еңбек жағдайларында жұмыс iстейтiн адамдарға 50 жасқа жеткенде зейнетақы аннуитетiн сатып алу арқылы зейнеткерлiкке ерте шығу үшiн жеткiлiктi зейнетақы жинақтарын қалыптастыруға мүмкiндiк туады.

«Солтүстiк Қазақстан облысы бойынша бақылау және
әлеуметтiк қорғау департаментi» ММ

05.01.2018 ж.

«5 сауал» атты дәстүрлi айдарымызды жалғастыра отырып, сiздердiң назарларыңызға келесi ақпаратты ұсынамыз.

1. Салымшы (алушы) ЖЗШ-ның жай-күйi туралы ақпаратты қандай жиiлiкпен ала алады?

БЖЗҚ салымшыға (алушыға) оның зейнетақы жинақтары туралы ақпаратты кем дегенде жылына бiр рет, сондай-ақ оның сұрауы бойынша кез-келген күнi, төлемақы ұстамай, яғни тегiн беруi тиiс. Сонымен қатар, оның зейнетақы жинақтары туралы ақпаратқа электрондық және басқа да хабарландыру әдiстерiне қолжетiмдiлiгiн қамтамасыз етуге мiндеттi.

Зейнетақы жинақтары туралы ақпарат салымшыға (алушыға) ол таңдаған хабарландыру әдiсiмен жүргiзiледi. Бұл үшiн алушы (салымшы) келесi хабарландыру әдiстерiнiң бiрiн таңдауы тиiс:

  • БЖЗҚ офисiне жеке өзi келген жағдайда немесе Интернет арқылы байланысқа шыққан болса, салымшылардың (алушылардың) ақпаратты қанша рет сұратуына шек қойылмаған;
  • ЖЗШ ашуға жазылған арыздың реквизиттерiнде немесе ақпараттандыру әдiсiн өзгерту/таңдау туралы қосымша келiсiмде көрсетiлген электрондық поштаның мекен-жайына ақпарат таңдалып алынған әдiс бойынша (ай сайын, тоқсан сайын, жарты жылда, бiр жылда) бiр мәрте;
  • пошта байланысы арқылы — жылына бiр мәрте;
  • интернет-ақпараттандыру — онлайн режимiнде; ақпараттандырудың бұл әдiсi арқылы жеке зейнетақы шоты бойынша enpf.kz сайтындағы жеке кабинет арқылы ғана емес, смартфондар мен планшеттерге арналған ENPF мобильдi қосымшасы арқылы да ақпарат алуға болады. Сонымен қатар, жеке зейнетақы шоты туралы электрондық үкiметтiң сайтындағы «Әлеуметтiк қамсыздандыру» — «БЖЗҚ-ның зейнетақы шотынан үзiндi-көшiрме» бөлiмiнен ҚР электрондық үкiмет порталында тiркелiп, электрондық сандық қолтаңба (ЭСҚ) болған жағдайда алуға болады.

2. Салымшы (алушы) мекен-жайы өзгерген жағдайда бұл туралы БЖЗҚ-ын ескертуге мiндеттi ме?

2013 жылдың 21 маусымында қабылданған № 105-V «ҚР зейнетақымен қамтамасыз ету туралы» Заңының 39 бабы 4 тармағы 1) тармақшасына сәйкес, мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiби зейнетақы жарналарының салымшылары мен БЖЗҚ-ның алушылары Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiткен тәртiпке сай БЖЗҚ-ны Қор мiндеттемелерiн орындауға ықпал ететiн барлық өзгерiстер туралы бұл өзгерiстер туындаған сәттен бастап, он күнтiзбелiк күн iшiнде ескертуi тиiс.

Бұған салымшы тиiстi хабарландыру тәсiлiн таңдаған болса, электрондық және пошта мекен-жайын өзгерту жатады.

1) Зейнетақымен қамтамасыз ету келiсiм-шартта көрсетiлген пошта мекен-жайының өзгергенi туралы, егер Сiз «пошта арқылы» деген зейнетақы салымдары туралы хабарландыру тәсiлiн таңдаған болсаңыз, БЖЗҚ-на жеке өзiңiз барып немесе пошта байланысы арқылы, аты—жөнiңiз, тегiңiз, туған жыл, ай-күнiңiз, жеке идентификациялық номерiңiз (ЖИН) көрсетiлген, жеке куәлiгiңiздiң көшiрмесi салынған хабарлама арқылы ескерте аласыз.

2) Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы келiсiм-шартта немесе ақпараттандыру әдiсiн белгiлеу/өзгерту туралы қосымша келiсiмде ақпараттандыру әдiсi ретiнде «электрондық пошта (e-mail)» деп көрсеткен болсаңыз, осы электрондық мекен-жай өзгерген жағдайда, бұл туралы Қорды ескертуiңiз керек. Көңiл аударатын жәйт, Сiз электрондық мекен-жайыңыздың өзгергенi туралы тек ЖЗБҚ офисiне өзiңiз барып қана ескертуiңiзге болады.

Егер салымшы (алушы) өткен жылдың 31 желтоқсанына дейiн тұрғылықты мекен-жайын өзгертiп, бұл туралы Қорды ескертпеген болса, 2017 жылға пошта арқылы жiберiлген үзiндi-көшiрме БЖЗҚ-ға қайтып келедi. Сонымен қатар, қолданыстағы заңға сәйкес, БЖЗҚ келесi жылы үзiндi-көшiрменi пошта арқылы жөнелтпеуге құқылы.

Егер ағымдағы жылдың 1 қаңтарына салымшының (алушының) тиiстi жылдың 1 қаңтарына ЖЗШ-да қаржысы болмаса немесе оны хабарландыру әдiсi туралы тиiстi келiсiм жасалмаса, БЖЗҚ оны зейнетақы жинақтау шотының жай-күйi туралы хабарландырмауға құқылы. БЖЗҚ мамандары салымшыларға өздерiнiң жеке мәлiметтерiн жаңартып, және/немесе хабарландырудың жаңа тәсiлiн таңдау үшiн Қордың жеке қызмет көрсету орталықтарына баруға кеңес бередi.

3. БЖЗҚ офисiне бармай-ақ реквизиттердегi мекен-жайды өзгертуге бола ма?

БЖЗҚ 2017 жылы өзiнiң электрондық қызмет көрсету жүйесiн кеңейтiп, салымшыларға Қор сайтындағы жеке кабинетi арқылы реквизиттерiне өзгерiс енгiзуге мүмкiндiк бердi. Ендi БЖЗҚ-ың автоматтандырылған ақпараттық жүйесiнде тiркелген реквизиттердiң (жеке куәлiк туралы ақпарат, тұрғылықты жердiң мекен-жайы, электрондық мекен-жай (e-mail), телефон номерлерi) өзектiлiгiн электрондық сандық қолтаңбаның өзектi кiлтi бар жағдайда өз бетiнше тексерiп, қажет жағдайда өзгерiстер және (немесе) түзетулер енгiзуге болады. Бұл үшiн БЖЗҚ сайтындағы «Электрондық сервистер» атты бөлiмге кiрiп, «Реквизиттерге өзгерiстер және/немесе толықтырулар енгiзу» атты электрондық қызметке жүгiнiп, керектi өзерiстердi енгiзу қажет.

4. Егер зейнетақы қорымен келiсiм-шарт жеке куәлiк негiзiнде жасалған болса, ақпараттандыру әдiсiн өзгерту туралы қосымша келiсiмге қол қойған кезде ҚР азаматының төлқұжатын пайдалануға бола ма?

Иә, ҚР азаматының төлқұжатын хабарландыру тәсiлiн өзгерту/ белгiлеу туралы келiсiмге қол қою үшiн пайдалануға болады. Бұл ретте салымшының (алушының) негiзгi деректемелерiнiң сәйкестiгi салымшының бұрын жеке басты куәландыратын басқа құжат (әкесiнiң аты көрсетiлген жеке куәлiк, тұруға ықтиярхат) беруi салдарынан пайда болған «әкесiнiң аты» деректемесiндегi алшақтықты есепке алмай-ақ тексерiледi.

5. ЖЗШ-да қалған қаржы мен оның есеп-қисабы туралы Анықтаманы кiм талап ете алады?

Зейнетақы жинақтары туралы құпияны зейнетақы жарналарын аударып жүрген салымшыға, алушыға немесе кез-келген үшiншi тұлғаға тек салымшының (алушының) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес рәсiмделген жазбаша келiсiмi арқылы ғана беруге болады.

ЖЗШ-да қалған қаржы және олардың қозғалыстары туралы есеп туралы анықтама:

1) алдын-ала анықтау және алдын-ала тергеу органдарына олардың өндiрiсiндегi қылмыстық iстерге қатысты;

2) соттарға — сот ұйғарымы бойынша олардың өндiрiсiндегi iстерге қатысты;

3) сот орындаушыларына — сот санкциясы бойынша сот орындаушысының қаулысы негiзiнде олардың өндiрiсiндегi атқару құжаттары негiзiнде;

4) мемлекеттiк кiрiс органдарына — тексерiлiп жатқан тұлғаның мiндеттi зейнетақы жарналарын, мiндеттi кәсiби зейнетақы жарналарын есептеу, ұстау, төлеу мәселелерiне байланысты;

5) өкiлеттi органға — салымшының (алушының) арызына немесе өкiлеттi органның Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, Ерiктi жинақтаушы зейнетақы қорының жұмысын тексеруiне байланысты туындаған мәселелерге қатысты;

6) прокурорға — қарауындағы материалға қатысты оның өкiлеттiгi аясында тексеру жүргiзу туралы қаулыға сәйкес;

7) қаржылық мониторинг жөнiндегi өкiлеттi органға — ҚР «Қылмыстық жолмен алынған табыстарды жариялауға және лаңкестiктi қаржыландыруға тосқауыл қою туралы» Заңында көрсетiлген мақсаттарда және тәрiпте;

8) салымшының (алушының) өкiлдерiне — нотариалды бекiтiлген сенiмхат немесе сот шешiмiнiң негiзiнде;

9) Орталыққа — мiндеттi зейнетақы қорлары, кәсiби мiндеттi зейнетақы қорлары бойынша салымшылардың (алушылардың) мәлiметтер базасын жасау және мiндеттi зейнетақы жарналары, кәсiби мiндеттi зейнетақы жарналарының бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында сақталуын, салымшының зейнетақы төлемдерiне құқын алу сәтiне нақты салымдарының инфляция деңгейiн ескере отырып, қамтамасыз ету мақсатында;

10) орталық атқарушы органға — салымшы (алушының) арызына байланысты туындаған мәселелерге орай;

11) бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры мен ерiктi жинақтаушы зейнетақы қорының жұмысына жыл сайын аудит жүргiзетiн аудиторлық ұйымдарға;

12) Халыққа қызмет ету орталықтарына — салымшыға (алушыға) немесе оның арызы бойынша, олардың өкiлiне нотариалды бекiтiлген сенiмхат бойынша немесе сот шешiмi бойынша.

Сонымен қатар, жеке зейнетақы шотының бар екендігі туралы, ондағы қалдық пен қаражат қозғалысы туралы анықтама салымшы (алушы) қайтыс болған жағдайда, заң бойынша мұрагерлік құқығы туралы куәлікке сәйкес мұрагер болып табылатын азаматтарға немесе өсиетхатта көрсетілген тұлғаларға олардың жазбаша арызы бойынша, соттарға - олардың өндірісіндегі мұрагерлік туралы істер бойынша беріледі.

20.12.2017 ж.

1. Базалық зейнетақыны есептеу механизмi қашан және қалай өзгередi?

Бүгiнде мемлекеттiк базалық зейнетақы барлық зейнеткерлерге еңбек өтiлдерiнiң көлемiне қарамастан 14 466 теңге мөлшерiнде төленедi (ең төмен күнкөрiс деңгейiнiң жартысынан сәл жоғары). Ал 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап ол еңбек өтiлi мен жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiне байланысты төленетiн болады. Яғни, зейнеткердiң 1998 жылдың 1 қаңтарына дейiнгi еңбек өтiлi және жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлi 10 жыл және одан төмен болған жағдайда, базалық зейнетақы ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң 54 пайызын (2018 жылы бұл — 15 273 теңге) құрайды. 10 жылдан асқан әрбiр жыл үшiн оның көлемi 2 пайызға ұлғайтылып отырады. Ал 33 жыл және одан жоғары болғанда базалық зейнетақының мөлшерi ең төмен күнкөрiс деңгейiнiң 100 пайызына тең болады (2018 жылы бұл — 28 284 теңге) және одан асырылмайды.

2. 2018 жылдың қаңтар айынан бастап, ай сайынғы төлемдердi есептеу әдiстемесiнiң өзгеретiндiгiн естiдiм. Осыны түсiндiрiп берсеңiз екен.

2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап БЖЗҚ-дан мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақы төлемдерi тек ай сайын ғана жүзеге асырылады. БЖЗҚ-дан төленетiн ай сайынғы зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерi Үкiмет Қаулысымен бекiтiлген, Зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiн есептеудi жүзеге асыру әдiстемесiне сәйкес, зейнетақы төлемдерiнiң жылдық сомасының он екiден бiр бөлiгi ретiнде айқындалады. Әдiстеме бойынша зейнетақы жинақтарының сомасын, алушының тиiстi жасындағы зейнетақы жинақтарының ағымдағы құнының коэффициентi ескерiледi. Зейнетақы жинақтарының ағымдағы құнының коэффициентi — зейнетақы жинақтарының инвестициялық басқаруда болған мерзiмiн есепке ала отырып олардың болашақтағы құнын ескеретiн көрсеткiш. Зейнетақы төлемдерiн алушының жасына қарай оның зейнетақы жинақтарының сомасы тиiстi коэффициентке көбейтiлiп 12-ге бөлiнедi. Одан шығатын сома зейнетақы Қорынан жүзеге асырылатын ай сайынғы төлем болып табылады. Бiрақ, ай сайынғы зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерi тиiстi қаржы жылына белгiленген ең төмен күнкөрiс деңгейiнiң 54 пайызынан төмен болмайды.

Егер Қорға жүгiнген күнi зейнетақы жинақтарының сомасы ең төмен зейнетақының 12 еселенген мөлшерiнен аспаған болса, оларды толығымен алуға мүмкiндiк бар екендiгiн тағы да еске саламыз. 2018 жылы бұл сома: 33 745 x12 = 404 940 теңгенi құрайды. Егер зейнетақы жинақтары бұл сомадан артық болса, онда тек ай сайын төленедi.

3. Зейнетақы жинақтарының ағымдағы құны коэффициентiнiң шамасы қалай белгiленедi? Мысалдар келтiре отырып, түсiндiрiп берсеңiз екен.

Зейнетақы жинақтарының ағымдағы құнының коэффициенттер кестесi ҚР Үкiметiнiң қаулысымен бекiтiлген және жинақтаушы зейнетақыны есептеу үшiн 2003 жылдан берi қолданылып келедi. Коэффициенттер кестесi зейнеткерлер өмiрiнiң орташа күтiлген ұзақтығын ескере отырып, зейнетақы жинақтарын тиiстi жылдарға үлестiруге мүмкiндiк бередi. Ендi зейнетақы жинақтарының кесте бойынша қалай төленетiндiгiн мысал арқылы көрсетейiк. Зейнеткерлiк жасқа толған азаматтың зейнетақы жинақтарының сомасы 4 000 000 теңге болсын делiк. Бекiтiлген әдiстемеге сәйкес, 63 жаста зейнетақы жинақтарының ағымдағы құнының коэффициентi — 0,10467. Зейнетақы жинақтарының жалпы сомасын осы коэффициентке көбейтемiз — 418 680 теңге болады. Бұл соманыы 12-ге бөлемiз — 34 890 теңге шығады. Осы сома БЖЗҚ-дан алғашқы жылы ай сайын алынатын сома болып табылады. Бұдан кейiнгi жылдары төлемдер тиiстi жастағы коэффициенттер негiзiнде анықталады.

Бұл ретте 2018 жылы құрметтi демалысқа шығатын азаматтардың 1998 жылға дейiнгi еңбек өтiлдерi бар. Сәйкесiнше олар ортақ зейнетқы да алады. Одан басқа, базалық зейнетақы төленедi. Ол 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап еңбек өтiлi мен жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiне байланысты есептелетiн болады.

Мысал: Зейнеткердiң 1998 жылдың 1 қаңтарына дейiн 20 жылдық еңбек өтiлi бар делiк. Бұл еңбек кiтапшасындағы жазбалармен расталады. 1998 жылдан кейiн 13 жылдық еңбек өтiлi бар делiк. Бұл мiндеттi зейнетақы жарналарының төленгенiмен және Мемлекеттiк корпорацияның Бiрыңғай есепке алу орталығымен расталады (бұрынғы зейнетақы төлеу бойынша мемлекеттiк орталық).

Бұл жағдайда базалық зейнетақыны тағайындау үшiн жиынтық еңбек өтiлi 33 жылды құрайды (20 жылдық еңбек өтiлi және жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлi 13 жыл). Демек, 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап оның базалық зейнетақысының мөлшерi ең төмен күнкөрiс деңгейiнiң 100 пайызын құрайтын болады.

4. Коэффициенттiң шамасы зейнетақы жинақтарының инвестициялану жағдайына тәуелдi ме? Осыған байланысты арттырушы коэффициент пайда болуы мүмкiн бе?

Зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасатын жинақтарға күн сайын инвестициялық табыс есептеледi. Сәйкесiнше бұл ай сайынғы зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiне оң әсер етедi.

Кезектi төлемнен кейiн жеке зейнетақы шотындағы қаржы тұрақты түрде инвестицияланады және оған күн сайын табыс есептеледi. Демек, шоттағы зейнетақы жинақтарының сомасы арта түседi деген сөз. Сонымен қатар, зейнетақы жинақтарының көлемi зейнетақы жарналарының қомақты мөлшерде тұрақты аударылып отыруына да тәуелдi.

Сонымен қатар инфляция деңгейi ескерiле отырып, ең төмен күнкөрiс деңгейi, ең төмен зейнетақы және басқа да есептiк көрсеткiштер жыл сайын қайта есептелiп отырады. Ал бұл ортақ және базалық зейнетақының мөлшерiне әсер етедi.

5. Зейнетақы жинақтарын зейнетақы Қорынан мерзiмiнен бұрын алуға бола ма?

ҚР «Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңында жинақтаушы зейнетақы жүйесiнен зейнетақы төлемдерiн алу құқығы туындайтын жағдайлар нақты белгiленген. Зейнетақы жинақтарын бiрiншiден — зейнеткерлiк жасқа толғанда, екiншiден — 1,2 топтардағы мүгедектiгi бар адамдардың мүгедектiгi мерзiмсiз болып белгiленгенде, үшiншi — Қазақстан Республикасының шегiнен тыс жерлерге тұрақты тұруға кеткен шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдар кету фактiсiн растайтын құжаттарды ұсынған жағдайда ала алады. Сонымен қатар «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңының 59-бабының 1-тармағына сәйкес Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы зейнетақы жинақтары ай сайын ең төмен зейнетақы мөлшерiнен кем емес төлемдi қамтамасыз етуге жеткiлiктi болған жағдайда 55 жасқа толған ерлер, 50 жасқа толған әйелдер өздерiнiң мiндеттi зейнетақы жарналары және мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптастырылған зейнетақы жинақтарын пайдалана отырып, өздерi таңдаған сақтандыру ұйымымен сақтандыру төлемдерiн өмiр бойы жүзеге асыру туралы зейнетақы аннуитетi шартын жасасуға құқылы. Бұл ретте әйелдер үшiн зейнетақы аннуитетiн жасау мерзiмi 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап жыл сайын 6 айға өсiп отырады. Яғни, зейнетақы аннуитетiн жасау 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап — 50,5 жасқа, 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап — 51 жасқа, 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап — 51,5 жасқа, 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап — 52 жасқа, 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап — 52,5 жасқа, 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап — 53 жасқа, 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап — 53,5 жасқа, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап — 54 жасқа, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап — 54,5 жасқа және 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап — 55 жасқа толғанда жүргiзiледi. Заңда зейнетақы жинақтарын басқалай жолмен алу жағы қарастырылмаған. Бұл өте өзектi мәселе.

Зейнетақы төлемдерi зейнеткердiң лайықты өмiр сүруiн қамтамасыз етуге арналған. Сондықтан зейнетақы жарналарын ерте бастан қомақты көлемде зейнетақы Қорына аударған сайын, болашақта алар зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерi де арта түседi. Ал егер адамдар зейнетақы жарналарын аудармай, жалақыларын «конвертпен» алатын болса болашақта алатын зейнетақы төлемдерiнңң мөлшерi де мардымсыз болады.

Тағы да еске сала кетелiк, жыл сайын инфляция деңгейi ескерiле отырып, ең төмен күнкөрiс деңгейi, ең төмен зейнетақы және басқа да есептiк көрсеткiштер қайта есептелiп отырады. Ал бұл ортақ және базалық зейнетақының мөлшерiне әсер етедi.

12.12.2017 ж.

Зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекеттік кепілдік

БЖЗҚ-да Ашық есік күні өтті

Алматы, Қазақстан

2017 жылғы 12 желтоқсанда Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) филиалдарының барлығында «Зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекеттік кепілдік» тақырыбында Ашық есік күні өтті.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры зейнетақы жүйесіне қатысты мәселелердің заманауи жай-күйін салымшыларға түсіндіріп, халыққа насихаттауды жалғастыруда. Бұл жолы салымшылар үшін өзектілігі мен маңызын ешқашан жоғалтпайтын зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекеттік кепілдік тақырыбы алынды.

Аталған іс-шараға келгендер БЖЗҚ-да зейнетақы жинақтарының қалай жиналып, түрлі қаржы құралдарына инвестиция түрінде қалай құйылатындығы жөнінде хабардар болды. Инвестициялаудан түсетін табыстың инфляция деңгейінен жоғары немесе төмен болуы мүмкін екеніне орай нақты жинақ пен салынған жарна сомасы арасында айырма сомасы пайда болады. Бұл айырма алушыларға зейнетақы төлемдерін алуға құқық берілген кезде төленеді. Мемлекет кепілдігі бойынша төлемге құқықтың кімге берілетіні, сондай-ақ төлемді алу үшін қайда бару керектігі жайлы Қор қызметкерлері толық айтып берді.

Ашық есік күні бағдарламасында «Зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекеттік кепілдік» тұсаукесері қамтылған. Онда Қазақстан Республикасында зейнетақы жинақтарының сақталуы мен табыс мәселелеріне қатысты толық ақпарат таратылды. Іс-шараға қатысушыларға тұсаукесерден соң өздерін қызықтыратын барлық сауалдар мен жеке кеңес алу мүмкіндігі берілді.

БЖЗҚ Солтүстік Қазақстан облыстық филиалының қызметкерлері елімізде зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекеттік кепілдіктің бірегей жүйесі жұмыс істейтінін атап көрсетті. Мемлекет БЖЗҚ-ға нақты салынған міндетті зейнетақы жарналарын зейнетке шыққан сәттегі инфляция деңгейін ескеріп сақтауға кепілдік береді. «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР Заңының 5-бабына сәйкес алушыларға мемлекет БЖЗҚ-дағы міндетті зейнетақы жарналары мен міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын зейнетақы төлемдеріне құқық берілген сәттегі инфляция деңгейін ескеріп, нақты салынған зейнетақы жарналары мөлшерінде сақтауға кепілдік береді. Басқаша айтқанда, адам зейнетке шыққан кезде оның жеке зейнетақы шотындағы табыстылықтың жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысу кезеңіндегі инфляция деңгейіне қатынасы есептеледі. Егер зейнетақы жинақтарының табыстылығы инфляция деңгейінен төмен болатын болса, мемлекет бұл айырмашылықты өтейді. «Бұл қаржы нарықтарында жағдайдың қалай өрбитініне және инвестициялық табыстың қандай болатынына қарамастан, салымшылардың жинақтары сенімді түрде қорғалады деген сөз. Зейнетақы активтерін сақтау кепілдігі барлық жинақтың БЖЗҚ-ға шоғырландырылуы арқылы да қамтамасыз етіледі. БЖЗҚ акционері — Үкімет, ал сенімді басқарушы — Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі», — деп түсіндірді Солтүстік Қазақстан облыстық филиалының директоры Муканов Р.Ж.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры Ашық есік күнін тұрақты түрде өткізеді. Дәл осы күні кез-келген адамға Қордың стандарт қызметтерінің топтамасы ұсынылып қана қоймай, сонымен қатар олар зейнетақы жүйесі және Қордың жалпы жұмысы жайлы жаңа мәлімет ала алады.

Солтүстік Қазақстан облыстық филиалында іс-шараға шамамен 476 қала тұрғыны келді. Ашық есік күніне алғаш келген салымшылардың бірінің сөзіне сүйенсек, іс-шара өте қызықты болған. «Мен жаңа әрі пайдалы көп ақпарат алдым. Жеке кеңес алып, келешекте де осындай кездесулерге келіп тұратынымды түсіндім. Енді өз туыстарыма, таныстарыма, әріптестеріме, көршілеріме де келуге кеңес беремін. Зейнетақы мәселесі баршамызға қатысты. Сондықтан біз зейнетке шыққанда болатын өзгерістер, жаңалықтар туралы біле жүруіміз керек. Ең бастысы, жинағымыз түгел», — деді іс-шараға қатысушы.

БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері — Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. «БЖЗҚ» АҚ акцияларының мемлекеттік топтамасы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің сенімгерлік басқаруында. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлік басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы активтерін басқару тиімділігін көтеру бойынша ұсыныстар жасау қызметі Қазақстан Республикасының Президенті басшылық ететін Ұлттық қорды басқару кеңесіне берілді.

Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, зейнетақы төлемдерін, зейнетақы жинақтары мен төлемдерін жеке есепке алуды жүзеге асырады, салымшыға (алушыға) зейнетақы жинақтарының жай-күйі туралы ақпарат береді (толығырақ www.enpf.kz сайтында).

«БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

«БЖЗҚ» АҚ-нан ақпарат

24.01.2018 ж.

«БЖЗҚ» АҚ салымшылары мен алушыларына ақпарат беру туралы

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры салымшыға (алушыға) оның зейнетақы жинақтарының жай-күйi туралы ақпаратты жылына кемiнде бiр рет беруге, сондай-ақ кез келген сұрау салынған күнге оның сұрауы бойынша зейнетақы жинақтарының жай-күйi туралы ақпаратты ақы алмай беруге, зейнетақы жинақтары туралы ақпаратқа қолжетiмдiлiгiнiң электрондық және өзге де тәсiлдерiн қамтамасыз етуге мiндеттi. Осыған байланысты «БЖЗҚ» АҚ салымшыларға (алушыларға) биыл да жыл сайынғы мiндеттi ақпарат беру науқанын бастады.

Жеке зейнетақы шотының (ЖЗШ) жай-күйi туралы ақпарат тегiн берiледi, ал алу тәсiлiн салымшы (алушы) өзi таңдайды. ЖЗШ-дан үзiндi-көшiрменi мынадай тәсiлдермен алуға болады:

  • дәстүрлi пошта байланысы арқылы — жылына бiр рет;
  • электрондық пошта арқылы — үзiндi-көшiрме таңдалған кесте бойынша (ай сайын, үш ай сайын, алты ай сайын, жыл сайын) жолданады;
  • Қор кеңсесiне тiкелей өзi келгенде — шектеусiз түрде;
  • интернет байланысы арқылы (сайт немесе смартфондар мен планшеттерге арналған «ENPF» ұялы қосымшасы арқылы) — онлайн тәртiбiнде — шектеусiз.
  • ҚР электрондық үкiметi (www.egov.kz) сайтында электрондық цифрлық қолтаңбаның (ЭЦҚ) көмегiмен «Әлеуметтiк қамтамасыз ету» — «Зейнетақымен қамтамасыз ету» — «Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры салымшысының (алушысының) зейнетақы жинақтарының (инвестициялық кiрiстерiн ескере отырып) жай-күйi туралы ақпарат беру» бөлiмi арқылы үзiндi-көшiрме алуға болады.

2017 жылды қорытындылай отырып айтар болсақ, салымшылар мен алушылар арасында ақпарат алудың электрондық тәсiлдерi танымал бола түскен. Ал зейнетақы жинақтарының жай-күйi туралы ақпаратты Қор кеңселерiне келiп алу саны өткен жылдармен салыстырғанда елеулi түрде азайған. Мысалы, 2017 жылдың қорытындысы бойынша хабарлау тәсiлi ретiнде «Жеке өзi келiп өтiнiш жасау» жолын таңдағандар саны 2016 жылмен салыстырғанда 20 пайызға азайып, 2018 жылдың 1 қаңтарына қарай 2,2 млн адамды құраса, «Пошта байланысы» тәсiлiн таңдағандар саны өткен жылы 18 пайызға азайып, 2018 жылдың 1 қаңтарына қарай 1,8 млн адамды құрады.

Сонымен қатар 2017 жылы интернет байланысы тәсiлiн таңдағандар саны 2016 жылмен салыстырғанда 33 пайызға артып, 2018 жылдың 1 қаңтарына қарай 3,9 млн адамды құрады. Ал үзiндi-көшiрменi электрондық пошта арқылы алуды таңдағандар саны 2018 жылдың 1 қаңтарына қарай 0,8 млн адамға жеттi. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңiмен салыстырғанда 75 пайызға жоғары. Осылайша, ағымдағы жылдың басына қарай үзiндi-көшiрменi электрондық жолмен алу тәсiлiн таңдағандар саны 4,7 млн адамнан асты.

Электрондық пошта арқылы хабарлау тәсiлi Алматы мен Астана қалаларында танымал бола түскен. Яғни, бұл қалаларда кептелiсте тұрғысы келмейтiндер саны бiр жыл iшiнде сәйкесiнше 65 және 70 пайызға артып, 2018 жылдың 1 қаңтарына қарай шамамен 195 және 174 мың адамды құрап отыр. Ал бұл екi қаланың экономикалық тұрғыдан белсендi тұрғындарының 22 және 36 пайызын құрайды.

Ел өңiрлерiнде интернет байланысы бойынша жағдай мынадай сипатқа ие. Бiрiншi орында Алматы қаласы, екiншi орында Оңтүстiк Қазақстан облысы, ал үшiншi орында Қарағанды облысы келедi. Бұл қалаларда интернет байланысын пайдаланушылар саны өткен жылдың iшiнде сәйкесiнше 30, 35 және 33 пайызға өсiп, 2018 жылдың 1 қаңтарына қарай шамамен 560 мың, 395 мың және 324 мың адамға жеттi. Бұл осы облыстардағы экономикалық тұрғыдан белсендi тұрғындардың 63, 35 және 49 пайызын құрайды.

Үзiндi-көшiрмелер салымшылардың (алушылардың) ЖЗШ ашу туралы өтiнiшiнде, зейнетақымен қамсыздандыру туралы шартта немесе хабарлау тәсiлiн өзгерту/белгiлеу туралы келiсiмде көрсетiлген мекенжайларға, электрондық пошталарға жолданады. Егер салымшы (алушы) мекенжайын өзгертсе және бұл туралы жыл соңына дейiн БЖЗҚ-ға хабарламаса, онда пошта байланысы арқылы 2017 жыл бойынша жiберiлген үзiндi-көшiрме Қорға қайтып оралады. Бұл жағдайда БЖЗҚ қолданыстағы зейнетақы заңнамасына сәйкес, келесi жылы үзiндi-көшiрменi оған жiбермеуге құқылы.

Егер ағымдағы жылдың 1 қаңтарына қарай салымшының зейнетақы шотында қаржы болмаса немесе қандай да бiр хабарлау тәсiлi таңдалмаған болса, БЖЗҚ оған өткен жыл бойынша зейнетақы шотының жай-күйi туралы ақпаратты жiбермейдi.

2017 жылы зейнетақы жинақтарының жай-күйi туралы ақпаратты алу мүмкiндiктерi жайында бұқаралық ақпарат құралдарында кең көлемде түсiндiру науқаны жүргiзiлген болатын. Бiрақ, соған қарамастан қазiргi уақытта 1,3 миллионға жуық адам үзiндi-көшiрме алмайды. Оған себеп — олар зейнетақы шотын ашарда хабарлау тәсiлiн белгiлемеген.

Қазiргi уақытта барлық дербес қызмет көрсету орталықтарында салымшылардың бұл санатымен жұмыс жүргiзiлiп жатыр. Қорға өтiнiш жасап келген кезде оларға зейнетақы шотынан үзiндi-көшiрме алу тәсiлi ретiнде интернет байланысы ұсынылады. Одан басқа, «БЖЗҚ» АҚ салымшыларға тiкелей хабарлау шараларын жүргiзiп жатыр. Бұл ретте салымшылар мен алушылардың электрондық поштасына e-mail-хабарландыру және ұялы телефондарына SMS-хабарландырулар жiберiлу үстiнде. Сонымен қатар БЖЗҚ бұқаралық ақпарат құралдарында салымшалырға жеке деректемелерiн өзектендiру қажеттiгi туралы материалдар жариялай отырып, ақпараттық-түсiндiру жұмыстарын одан әрi жалғастыруда.

БЖЗҚ салымшыларға (алушыларға) Қор кеңселерiне келiп өтiнiш жасау немесе өзектi электрондық цифрлық қолтаңбаның (ЭЦҚ) көмегiмен өзiнiң жеке деректемелерiн өзектендiруге және/немесе ыңғайлы, заманауи хабарлау тәсiлiн таңдауға кеңес бередi. Өйткенi ескi деректемелер Қордың өз мiндеттемелерiн орындауына керi әсер етедi.

Ең танымал және заманауи хабарлау тәсiлi — интернет байланысын таңдаған жағдайда жеке зейнетақы шотынан үзiндi-көшiрменi онлайн тәртiбiнде кез келген уақытта, кез келген жерде enpf.kz сайты немесе смартфондар мен планшеттерге арналған «ENPF» ұялы қосымшасы арқылы алуға болады. Бұл ретте салымшы үзiндi-көшiрме алу үшiн кез келген кезеңдi (бiр күннен бастап бiрнеше жылға дейiнгi аралық) таңдай алады.

22.01.2018 ж.

БЖЗҚ электрондық қызметтерi

«БЖЗҚ» АҚ алдында тұрған маңызды мiндеттердiң бiрi — тұрғындарға әлемдiк стандарттарға сәйкес сапалы зейнетақы қызметiн көрсету. Қор зейнетақы жүйесiн одан әрi жетiлдiру мақсатында әрбiр азаматқа зейнетақы қызметiне тең қолжетiмдiлiктi қамтамасыз ету стратегиясын алдына мақсат етiп қойып отыр. Ал оған жету үшiн тiкелей, қашықтықтан және өзiне-өзi қызмет көрсету жүйелерiн дамыту қажет.

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзiнiң халыққа жыл сайынғы Жолдауында сандық технологияларды ендiру, инновациялық даму және қарқынды технологиялық жаңғырудың ел экономикасы үшiн маңызды екендiгiн атап өткен болатын.

«БЖЗҚ» АҚ көрсетiлетiн қызметтердi оңтайландыру және жаңғырту жолында салымшылар мен алушыларға жаңа, заманауи қызметтердi ұсынады. Айта кету керек, бұл қызметтер уақыт шығындап Қорға келiп, қағаз құжаттарды толтырудан құтқарады.

БЖЗҚ 2017 жылдың 30 маусымынан бастап www.enpf.kz сайтының «Жеке кабинет» және «Электрондық қызмет көрсету» бөлiмiнде мынадай сервистердi iске қосты. Олар:

  • мiндеттi зейнетақы жарналары бойынша жеке зейнетақы шотын ашу жөнiнде өтiнiш беру;
  • зейнетақы төлемдерiн тағайындау жөнiнде өтiнiш беру;
  • берiлген өтiнiштердiң орындалу мәртебесiн қадағалау.

Ескере кеткен жөн, зейнетақы төлемдерiн тағайындау туралы өтiнiштi зейнеткерлiк жасқа толған азаматтар мен мүгедектiгi мерзiмсiз болып белгiленген, 1-шi және 2-шi топтардағы мүгедектiгi бар адамдар ғана жолдай алады.

Өткен жылдың үшiншi тоқсанынан бастап тағы да жаңа сервистер iске қосылды. Оларды атап өтер болсақ, салымшының (алушының) жеке деректемелерiне өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу және зейнетақы жинақтарының жай-күйi бойынша хабарлау тәсiлiн өзгерту туралы қызметтер.

Мiндеттi зейнетақы жарналарын есепке алу бойынша жеке зейнетақы шотын ашу және зейнеткерлiк жасқа толу немесе 1,2 топтардағы мүгедектiктiң мерзiмсiз болып белгiленуiне байланысты зейнетақы төлемдерiн тағайындау жөнiндегi өтiнiш беру рәсiмi бiрнеше минутты ғана алады.

Осылайша, Қор онлайн тәртiбiнде салымшының жинақтаушы зейнетақы жүйесiнде болған бүкiл кезеңi барысында — жеке зейнетақы шотын ашқаннан бастап зейнетақы төлемдерiн алғанға дейiн оған iлеспе қызмет көрсетедi. Осы электрондық қызметтер iске қосылған сәттен бастап алты ай iшiнде көптеген салымшылар мен алушылар Қор кеңселерiне келмей-ақ қашықтықтан барлық маңызды операцияларды жүзеге асырды.

Атап көрсетер болсақ, 2018 жылдың 1 қаңтарына қарай салымшылар мен алушылар тарапынан жеке зейнетақы шотын ашу жөнiнде — 250, ал зейнетақы төлемдерiн тағайындау жөнiнде — 48 электрондық өтiнiш келiп түскен. Сондай-ақ 1 181 адам жеке деректемелерiне өзгерiстер енгiзсе, шамамен 500 салымшы (алушы) зейнетақы шоты бойынша ақпарат алу тәсiлiн интернет байланысы арқылы алуға ауыстырған.

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының басты мiндеттерiнiң бiрi — сапалы консультативтiк қызмет көрсету және Қордың салымшылары мен алушылары үшiн ақпараттық байланыс арналарын дамыту.

БЖЗҚ филиалдық желiсiнiң қызметкерлерi 2017 жылы кәсiпорындар мен ұйымдарда 18 мыңнан астам көшпелi таныстырылымдық шаралар өткiздi. Оларға 556 мыңнан астам адам қатысты. «БЖЗҚ» АҚ филиалдары салымшылар мен алушыларға қызмет көрсету бойынша автоматтандырылған ақпараттық жүйеде 6,3 миллионға жуық операцияны жүзеге асырған.

2017 жылдың наурыз айынан бастап Қордың сайтында «Төрайымның блогы» арнасы жұмыс iстей бастады. Сол арқылы тұтынушылар Қордың Басқарма төрайымына тiкелей сұрақ қоя алады.

Одан басқа, Қордың байланыс орталығының 1418 телефон нөмiрi, Қордың корпоративтiк сайтының «Керi байланыс», «Онлайн-чат» нысандары, сондай-ақ Қордың әлеуметтiк желiдегi парақшалары арқылы Қорға хабарласуға болады.

Зейнетақы Қоры барлық салымшылар мен алушылар үшiн ашық және қолжетiмдi. Қордың орталық аппаратына өтiнiштер қағаз жүзiнде де келiп түседi. Сонымен қатар «Пiкiрлер мен ұсыныстар» кiтабына пiкiрлер мен ұсыныстар қалдыруға болады.

Қордың ресми сайтында өткен жылы маусым айында iске қосылған көптеген сервистердi 2018 жылы Қазақстан Республикасының электрондық үкiмет және Қордың ұялы қосымшасы арқылы қолжетiмдi ету жоспарланып отыр.

05.12.2017 ж.

2018 жылы күшiне енетiн зейнетақы заңнамасындағы өзгерiстер туралы

Зейнетақы жүйесi — әлеуметтiк тақырып. Ол халықтың барлық әлеуметтiк топтарын қамтиды. Сондықтан зейнетақы заңнамасындағы өзгерiстердiң мән-мағынасын Қазақстан Республикасының әрбiр азаматына жеткiзу өте маңызды.

2018 жылдан бастап әйелдердiң зейнеткерлiкке шығу жасын ұлғайту және базалық зейнетақыны есептеуге қатысты өзгерiстер күшiне енедi. Бұл ретте базалық зейнетақыны тағайындауда 1998 жылдың 1 қаңтарына дейiнгi еңбек өтiлi, сондай-ақ зейнетақы жарналарын төлеумен расталатын, 1998 жылдан кейiнгi еңбек өтiлi ескерiлетiн болады. Бұдан басқа, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан берiлетiн зейнетақы төлемдерiн есептеу тәртiбi мен оларды алу кестесi де өзгерiске ұшырайды.

2014 жылы Елбасының Жарлығымен бекiтiлген, Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесiн одан әрi жаңғыртудың 2030 жылға дейiнгi тұжырымдамасына (бұдан әрi — Тұжырымдама) сәйкес зейнеткерлiк жасқа толуға және I, II топтардағы мүгедектiк мерзiмсiз болып белгiленуiне байланысты БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерiн алу барысында зейнетақы жинақтарының бүкiл сомасын бiржола алуды жою жоспарланған болатын. Бұл ретте жеке зейнетақы шотындағы зейнетақы жинақтарының сомасы ең төмен зейнетақының 12 еселенген мөлшерiнен аспаған жағдайда, бұл сома алушыға БЖЗҚ-дан бiр рет толығымен төленедi. Ал егер алушы зейнетақы төлемдерiн алу үшiн зейнетақы Қорына жүгiнген күнi оның зейнетақы жинақтарының сомасы ең төмен зейнетақының 12 еселенген мөлшерiнен асатын болса, БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерi тек ай сайын ғана жүзеге асырылатын болады.

Айта кету керек, Тұжырымдаманың бұл нормалары зейнетақымен қамсыздандыру туралы Заңның ережелерiне 2015 жылы енгiзiлген болатын. Ал 2017 жылдың қыркүйегiнде 2018 жылдың қаңтарынан бастап күшiне енетiн Ережелерге тиiстi өзгерiстер енгiзiлдi.

Осылайша, 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап БЖЗҚ-дан мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақы төлемдерi тек ай сайын ғана жүзеге асырылатын болады.

Егер Қорға жүгiнген күнi зейнетақы жинақтарының сомасы ең төмен зейнетақының 12 еселенген мөлшерiнен аспаған болса, оларды толығымен алуға мүмкiндiк бар екендiгiн тағы да еске саламыз. 2018 жылы бұл сома: 33 745 x12 = 404 940 теңгенi құрайды. Бұл сомадан артық қаражаттың барлығы тек ай сайын төленедi. Қорыта келе айтар болсақ, БЖЗҚ-дан төленетiн ай сайынғы зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерi Үкiмет Қаулысымен бекiтiлген, Зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiн есептеудi жүзеге асыру әдiстемесiне сәйкес, зейнетақы төлемдерiнiң жылдық сомасының он екiден бiр бөлiгi ретiнде (12/1) айқындалады. Әдiстеме бойынша зейнетақы жинақтарының сомасын, алушының тиiстi жасындағы зейнетақы жинақтарының ағымдағы құнының коэффициентi ескерiледi. Зейнетақы жинақтарының ағымдағы құнының коэффициентi — зейнетақы жинақтарының инвестициялық басқаруда болған мерзiмiн есепке ала отырып, олардың болашақтағы құнын ескеретiн көрсеткiш. зейнетақы төлемдерiн алушының жасына қарай оның зейнетақы жинақтарының сомасы тиiстi коэффициентке көбейтiлiп 12-ге бөлiнедi. Одан шығатын сома зейнетақы Қорынан жүзеге асырылатын ай сайынғы төлем болып табылады. Бiрақ, ай сайынғы зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерi тиiстi қаржы жылына белгiленген ең төмен күнкөрiс деңгейiнiң 54 пайызынан төмен болмайды.

2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап мемлекеттiк бюджеттен төленетiн базалық зейнетақы еңбек өтiлi мен жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiн ескере отырып тағайындалады. Яғни, базалық зейнетақыны есептеу тәртiбi өзгередi.

Бүгiнде базалық зейнетақы барлық зейнеткерге 14 466 теңге көлемiнде төленедi (ең төмен күнкөрiс деңгейiнiң жартысынан сәл жоғары). Сонымен, зейнеткердiң 1998 жылдың 1 қаңтарына дейiнгi еңбек өтiлi және жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлi 10 жыл және одан төмен болған жағдайда, базалық зейнетақы ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң 54 пайызын құрайды. 10 жылдан асқан әрбiр жыл үшiн оның көлемi 2 пайызға ұлғайтылып отырады. Ал 33 жыл және одан жоғары болғанда базалық зейнетақының мөлшерi ең төмен күнкөрiс деңгейiнiң 100 пайызына тең болады және одан асырылмайды.

Ал ортақ зейнетақыға қатысты айтар болсақ, 1998 жылдың 1 қаңтарына дейiнгi еңбек өтiлi жоқ немесе ол алты айдан төмен болған азаматтар ортақ зейнетақы ала алмайды. Яғни, 1980-1982 жылдардан кейiн туған азаматтарға 1998 жылға дейiнгi еңбек өтiлi бойынша ортақ зейнетақы төленбейдi.

Дегенмен, бұл азаматтар мемлекет тарапынан зейнетақымен қамсыздандырудың ең төменгi кепiлдiктерiн алуға құқылы (бұл бүгiнгi базалық зейнетақы). Бiртiндеп ортақ құрамдауыш келмеске кетедi, сәйкесiнше 2030 жылға дейiн және одан кейiн жинақтаушы құрамдауыштың үлесi бiртiндеп арта түседi.

Зейнетақы жүйесiн жаңғыртуда басты мiндет — оны нығайту және зейнетақы төлемдерiнiң тиiмдiлiгiн арттыру.

Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру заңнамасы зейнетақыны әр түрлi төлем көздерiнен берiлетiн төлемдер жиынтығы ретiнде қарайды. Бұл төлем көздерi: мемлекеттiк бюджеттен төленетiн зейнетақылар (ортақ зейнетақы) және салымшының өзiнiң зейнетақы жинақтары (жинақтаушы құрамдауыш, БЖЗҚ-дан төлемдер). Бұл жердегi басты мақсат — зейнет жасындағы азаматтарды тұрақты негiзде ай сайын лайықты зейнетақымен қамтамасыз ету.

БЖЗҚ зейнетақы төлемдерi салымшы өтiнiш жасаған күннен бастап белгiленiп, таусылғанша жүзеге асырылатындығын тағы да еске салады. Зейнетақы төлемдерiн алу құқығы туындаған кезде Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына дер кезiнде жүгiну қажет.

«БЖЗҚ» АҚ-ға ұсыну тәсiлiне қарай (кеңсеге өзi келген кезде/пошта байланысы арқылы/электрондық цифрлық қолтаңба пайдалана отырып «БЖЗҚ» АҚ веб-сайты арқылы/үшiншi тұлға арқылы) зейнетақы жинақтарының төлемiн ресiмдеуге қажет барлық құжат тiзбесiн, оларды ресiмдеуге қойылатын талаптарды, өтiнiштердiң бланкiлерiн, сенiмхаттардың үлгiлерiн, кеңселердiң мекенжайларын, жұмыс тәртiбiн және байланыс телефондарын www.enpf.kz «БЖЗҚ» АҚ ресми сайтынан таба аласыз. Онда ақпарат үнемi жаңартылып тұрады, сондай-ақ байланыс орталығының 1418 телефонына хабарласа аласыз (Қазақстан аумағында қоңырау шалу тегiн).

«БЖЗҚ» АҚ 2017 жылдың 30 және 31 желтоқсаны күндерi барлық операциялық бөлiмшелердiң таңғы сағат 9.00-ден 13.00-ге дейiн жұмыс iстейтiндiгiн хабарлайды. Басты мақсат — БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерiн алу құқығы 2018 жылдың 1 қаңтарына дейiн туындаған немесе туындайтын салымшылардың осы төлемдердi рәсiмдеу құқығын жүзеге асыру.

«БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

«БЖЗҚ» АҚ ағымдағы көрсеткіштері

04.09.2017

2017 жылғы 1 тамыздағы БЖЗҚ негiзгi көрсеткiштерiне қысқаша шолу

Алматы, Қазақстан — 2017 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша зейнетақы жинақтарының жалпы сомасы 7,27 трлн теңге болды. Жыл басынан бергi өсiм 588 млрд теңгенi (8%) құрады.

2017 жылғы 1 тамызда шарттардың барлық түрлерi бойынша салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы шоттарының (ЖЗШ) саны 10,09 млн бiрлiк, оның iшiнде мiндеттi зейнетақы жарналары (МЗЖ) есебiнен 9,62 млн бiрлiк болды. Мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары (МКЗЖ) бойынша салымшылардың ЖЗШ саны 430,3 мың бiрлiктi, ал ерiктi зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) бойынша 39,83 мың бiрлiктi құрады.

2017 жылғы шiлдеде келiп түскен жарналардың жалпы сомасы 59,5 млрд теңгеге жетсе, оның iшiнде мiндеттi зейнетақы жарналарының сомасы 56,7 млрд теңгенi құрады.

2017 жылдың басынан берi салымшылардың жеке зейнетақы шоттарына есептелген таза инвестициялық табыс сомасы 297,06 млрд теңге болды. Ағымдағы жылдың 1 тамызындағы жағдай бойынша БЖЗҚ зейнетақы активтерiнiң табыстылығы жыл басынан берi 4,3 пайызды құрады. Осы кезеңде инфляция деңгейi 3,8 пайыз болды.

2017 жылдың басынан берi БЖЗҚ-дан төленген зейнетақы төлемдерiнiң сомасы 134,31 млрд теңге, оның iшiнде сақтандыру ұйымдарына жасалған аударымдар 16,13 млрд теңге болды. Салыстырып қарайтын болсақ, өткен жылдың сәйкес кезеңiнде БЖЗҚ-дан шамамен 106,58 млрд теңге төленген, оның iшiнде сақтандыру ұйымдарына жасалған аударымдар 10,95 млрд теңгенi құраған.

Салымшы (алушы) өзiнiң ЖЗШ-сындағы зейнетақы жинақтарының жай-күйi туралы (оның iшiнде есептелген инвестициялық табыс туралы) ақпаратты БЖЗҚ-ның 231 дербес қызмет көрсету орталықтарының бiрiнен, сондай-ақ пошта байланысы, электрондық пошта, БЖЗҚ сайты немесе ұялы қосымша арқылы ала алады.

2017 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша 769 мың адам зейнетақы шоты бойынша үзiндi-көшiрменi электрондық мекенжайына алады. Ал 3,5 миллионға жуық адам бұл үшiн Қордың ресми сайтын немесе әртүрлi операциялық жүйелерде жұмыс iстейтiн смартфондар мен планшеттерге арналған «ENPF» ұялы қосымшасын пайдалану мүмкiндiгiне ие. 2017 жылдың шiлдесiнде сайт немесе ұялы қосымшаны пайдаланушылардың қатарына шамамен 100 000 салымшы (алушы) қосылды. Олар бұл үшiн ақпарат алу тәсiлiн өзгерту туралы қосымша келiсiмге қол қойған.

Бiр ай iшiнде ұялы қосымшаны жүктеп алу саны 67,4 мыңға артып, барлығы 917,7 мың бiрлiктi құрады. Естерiңiзге сала кетелiк, 2017 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша бұл көрсеткiш 509,7 мың жүктеудi құраған болатын.

Салымшы (алушы) БЖЗҚ-ға өзi келiп, не болмаса 1418 тегiн нөмiрiне қоңырау шала отырып телефон арқылы, әлеуметтiк желiлер, сондай-ақ қашықтықтан: Қордың корпоративтiк сайтындағы «Керi байланыс» және «Онлайн-чат» нысаны арқылы құпия ақпараттан басқа барлық өзiн қызықтырған мәселелер бойынша кеңес ала алады.

БЖЗҚ әрбiр салымшы мен алушының қамын ойлайды. Сондықтан көрсетiлетiн қызметтердiң сапасын арттыруға және ақпарат берудiң қосымша ыңғайлы арналарын жасауға ұмтылады. Салымшылар мен алушыларға көшпелi қызмет көрсету бойынша «Мобильдiк агент» жобасы — Қор мен салымшылар арасында тиiмдi қарым-қатынас орнатудың қосымша тәсiлiне айналғандығын айта кеткен жөн. Осы жоба аясында Қазақстанның барлық өңiрiнде БЖЗҚ қызметкерлерiнен көшпелi командалар құрылған. Қор қызметкерлерi ақыл-кеңес беру үшiн салымшыларға (алушыларға) ыңғайлы уақыт және кездесу орнын тағайындайды, БЖЗҚ дерекқорына енгiзу және қызмет көрсету үшiн мүмкiндiгi шектеулi жандарға қажеттi құжаттарды жинап Қорға жеткiзуге көмектеседi. Одан басқа БЖЗҚ мобильдi тобы таныстырылымдар өткiзу, зейнетақы заңнамасы және отандық зейнетақы жүйесiнiң ерекшелiктерiн түсiндiру үшiн әр түрлi кәсiпорындар мен ұйымдарға барып тұрады. Барған жерлерiнде сондай-ақ зейнетақы қызметтерiнiң барлық түрiн көрсетедi. Олардың iшiнде салымшының деректемелерiн өзгерту/толықтыру туралы өтiнiштi рәсiмдеу, жаңа редакциядағы өтiнiштi ұсыну, ақпарат беру тәсiлi туралы келiсiм жасау және ЖЗШ-дан үзiндi-көшiрме беру секiлдi қызметтер бар. Жыл басынан берi мобильдiк агенттер 4 мыңнан астам рет көшпелi шара өткiзiп, осы шаралар барысында 113,2 мыңнан астам операция жасаған. Қор қызметкерлерi мүмкiндiгi шектеулi 7 120 адамға қызмет көрсете отырып, оларға төлемдер мен аударымдарды рәсiмдеу, зейнетақы шотының жай-күйi туралы үзiндi-көшiрме беру, деректемелердi және ақпарат беру тәсiлiн өзгерту бойынша 19,5 мың қызмет көрсеткен.

БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негiзiнде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционерi — Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгiнiң «Мемлекеттiк мүлiк және жекешелендiру комитетi» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкiметi. БЖЗҚ зейнетақы активтерiн сенiмгерлiкпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi жүзеге асырады. 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы активтерiн басқару тиiмдiлiгiн арттыру бойынша ұсыныстар жасау қызметi Қазақстан Республикасының Президентi басшылық ететiн Ұлттық қорды басқару кеңесiне берiлдi.

Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ мiндеттi зейнетақы жарналарын, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын, ерiктi зейнетақы жарналарын тартуды, зейнетақы төлемдерiн, зейнетақы жинақтары мен төлемдерiн жеке есепке алуды жүзеге асырады, салымшыға (алушыға) зейнетақы жинақтарының жай-күйi туралы ақпарат бередi (толығырақ www.enpf.kz сайтында).

«БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

25.01.2018 14:21

НҰРСҰЛТАН ӘБІШҰЛЫ НАЗАРБАЕВ
Подать резюме
Инвесторларға қызмет көрсету секторы

Жаңалықтарға жазылу

 

RSS

Байланыс, ақпараты

Солтүстік Қазақстан облысы,
Петропавл қ.
Парковая, 57 в, 226 каб
индекс: 150008
телефон: +7 7152 46-90-14
веб-сайты: ueikh.sko.gov.kz
e-mail: energetika@sko.kz
сенім телефоны: +7 7152 53-41-95

Яндекс.Метрика